CAMÄ°Ä° 2.jpg)
|
|
|
|
|
KUŞADASI -TARİHİ ESKİ EVLERİ VE YAPISAL ÖZELLİKLERİ -AYDIN
Kuşadası’nın kentsel dokusu
Kuşadası’nın geçmişteki kentsel dokusu tarihsel süreçte kenti ziyaret eden gezginlerden öğrenilmektedir. Evliya Çelebi , aşağı kale içinde üç mahalle, 180 kiremit örtülü gayet süslü ve güzel binalar bulunduğunu, yolların kaldırım döşeli, caddelerin temiz ve yerleşimin tümünün dokuz mahalleden ibaret olduğunu anlatır.
Kuşadası kısmen eğimli, kısmen düz alanda konuşlanmış, yer yer daralıp genişleyen, sürprizli, organik, yokuşlu, merdivenli sokakların görüldüğü, çıkmazların olduğu bir kent dokusuna sahiptir. İlçede ilk kurulan sur içi yerleşimi, Cami kebir ve Dağ mahalleleri dışında zaman içinde Hacı Feyzullah, Alaca Mescit, Cami atik ve ardından Türkmen mahallesi oluşmuştur. Düzlükteki Cami-kebir mahallesinde dik açılı dar sokaklar vardır. Evler sokakları sınırlamakta, arkalarında bahçeler bulunmaktadır. Dağ mahallesi, dar, denize dik açılan merdivenli sokakları ve çıkmazları ile gizemli bir görünüm yansıtır. Sonraları kurulan mahalleler daha büyük yapı adaları içermekte ve yollar eğime dik konumlanmaktadır.
Kentin geçmişindeki etnik bağımlı yerleşim alanlarının var olan mahalle yapısıyla karşılaştırıldığında sokak kurgusunun genel karakterini koruduğu, bazı çıkmaz sokakların bağlantılandırıldığı algılanmaktadır. Eski yol güzergahları kapsamında Yıldırım , Aslanlar caddeleri, Anıt, Değirmen, Gümüş, Cephane ve Sarı Sokaklar eski evleri ile öne çıkmaktadır. Kuşadası’nın ticari önemi, yerleşime pek çok zengin tüccarın ve gezginin gelmesine neden olmuştur. Bu durumda nüfus içinde farklı toplumların yer alması, kültürel çeşitliliği ve zenginliği doğurmuştur. İlçenin kentsel dokusu incelendiğinde, 19.yüzyıl kültürel çeşitliliğin yansıması olarak, her cemaatin ayrı mahallelerde yerleştiği görülmektedir.
Türk-Müslüman mahallesi ; Yıldırım caddesinin güneybatısında, Ermeni mahallesi ; Arslanlar caddesinin orta kısmında, Rum mahallesi sit dışında ; Hacı Feyzullah mahallesinin batısındaki kilise dağı alanı etrafında ve Musevi cemaati ise Cami-atik mahallesinde yer almaktaydı. [1] Arşiv kayıtları tarandığında ve sözlü tarih çalışmaları sonunda yerleşimdeki aileler şu şekildeydi. Türk aileleri “ Arslan, Kocatepe, Ferdönmez, Adalıoğlu, Öz sakallılar, Ekmekçiler, Güven, Aktar, Hekimoğlu, Kaymak oğlu, Talay, Ergun, Okan, Nalbantoğlu, Korkut “, Ermeni aileleri “ Sarıyannis , Aslanian “ Musevi aileleri “ Abualf, Alfassi, Saraujan, Faraci, Abuzel “ ve Rum aileleri ise “ Mihalapoulos, Sinnefias, Yeorgios, Asimakopulos, Yeorgiadis, Lagaros, Vlassapoulos, Vasiliadis, Pandelidis, Panayitopoulos, Sinnefias “ isimleri ile bilinirdi. Cemaatlerin evleri birbirlerinden mimari özellikleri ile hemen ayırt edilebilirdi. Masif görünüşlü metal ve kemerli kapıları olanlar Ermenilere, pencerelerde görülen ahşap kafesli evler Türk-Müslümanlara ve büyük kapılı evler Rumlara aitti.
KAYNAK: Prof.Dr. Eti Akyüz Levi, Kuşadası Tarihi Evleri, Kuşadası Sempozyumu 2001
FOTOÄžRAFLAR: EROL ÅžAÅžMAZ |
| KUŞADASI -TARİHİ ESKİ EVLERİ VE YAPISAL ÖZELLİKLERİ -AYDIN Fotoğraf Galerisi
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | |
|
