Ağa Mescidi veya Yakub Ağa Mescidi diye de bilinen Ali Paşa Camii, Bayezıt'ta İstanbul Üniversitesi merkez binası avlusunun güney doğu kapısının karşısında, Mercan Caddesi ile Fuat Paşa Caddesi'nin. kesiştiği köşededir. Banisi, Eski saray Ağası Yakub Ağa'dır. Kabri, Otakçılar'da hamam civarındaki Ak Türbe karşısında, kendi hayrı olan mektebin avlusundadır Mezar taşındaki. vefat tarihi H. 954 (M. 1547) dir. Şu halde mescid, bundan Önceki bir tarihte yapılmış olmalıdır.
Birinci Dünya Savaşı yıllarında Harbiye Nezareti olan şimdiki İstanbul Üniversitesi merkez binası, daha önce Serasker kapısı, çevresindeki geniş avlu da askerin tören ve talim alanıydı. Vaka-i Hayriye'den önce ise burada "Eski saray" diye anılan büyük ve tarihi bir saray bulunmaktaydı. Eski saray'da ölenlerin cenaze namazları bu Ağa Mescidinde kılınırdı. Cenaze hizmetleri de mescidin imamlarına tahsis edilmişti.
Ağa Mescidi, daha sonra bir yangında harap olmuş ve şimdi dış giriş kapısının sağında bulunan kitabesinde de belirtildiği üzere Sadrazam Ali Paşa tarafından H. 1286 (M. 1869) tarihinde, Sultan Aziz döneminde yapılan camiler Üslûbunda fevkani kârgir, sekiz köşeli ve tek kubbeli olarak yeniden ihya edilmiştir. Minberini III. Murad'ın zevcesi Valide-i Atik Nurbanu Sultan koydurmuştur. Altında sebili de bulunan camiin mimarı İtalyan Bariori'dir. O zamanlar hizmetine karşılık olarak Ali Paşa'ya devlet hazinesinden Fuat Paşa Caddesi üzerinde muhteşem bir saray yaptırılmıştı. Paşa'ya içinde oturmak nasip omayan bu saray bir ara Mercan İdadisi. sonra Erkân-ı Harbiye-i Umûmiye dairesi olmuş ve Mercan yangınında yanmıştır. Enkazı 1946 yılında kaldırılan harabesi, halk arasında "Yanık Saray" diye anıla gelmiştir.
Ali Paşa Camii, büyük Mercan yangınında tekrar yanmış ve 37 yıl harap kaldıktan sonra 1949 yılında başlayan restore çalışmaları 1953 yılında tamamlanarak ibadete açılmıştır.
Barok mimarisi ile yapılmıştır. Melez bir mimarînin ürünü olan yapıda, sanat değeri olarak tek parça Yesarî-zâde Mustafa İzzet Efendi'nin kaleminden çıkmış olan kitabesidir. Tek şerefeli bir minaresi vardır.
Görevliler için meşrutası yoktur. Abdest alma yeri, istifade edilir durumda bir kuyusu ve helası bulunan camiin alt katında, eskiden sebil olan yerde şimdi dört adet dükkân bulunmakta ve bunların kirası Vakıflar tarafından alınmaktadır. Bugün bir İmam-Hatip görevlisi olan camiin, ortalama olarak vakit namazlarında 70, Cuma namazlarında ise 300 cemaati vardır.
KAYNAK: Seyfullah Orhan ( Yerel Rehber)
FOTOÄžRAFLAR: EROL ÅžAÅžMAZ
CAMÄ°Ä° 2.jpg)
