CAMÄ°Ä° 2.jpg)
|
|
|
|
|
KOÇARLI -CİNCİN KÖYÜ CIHANOĞLU CAMİ - AYDIN
Koçarlı'nın güneydoğusunda, Sobıca Dağları'nın kuzey eteklerinde bulunan Cincin Köyünün, H. ll3'0/M. 1717 tarihinde yöreye yerleştirilen Fersah aşireti yörükleri tarafından kurulduğu öne sürülmüş ise de, H. 991 tarihli Menteşe Livası Tapu Tahrir defterindeki bir kayıt kuruluş tarihini çok daha eskilere çıkartmaktadır. 16. yüzyılda Mazın yöresini yurt tutan bir Türkmen aşiretinden indikleri sanılan ve 18. yüzyılın ortalarından itibaren Aydın Güzelhisarı ile çevresinde nüfuz sahibi önemli bir aile olarak etkinlik gösteren Cihanoğulları'nın Menderes bölgesinin değişik yerleşme noktalarına dağıldıkların, bıraktıkları eserlerden ve vakfiyelerinden anlaşılmaktadır.
Kalenin karşısında duran Cihanoğulları'ndan Abdülaziz b. Mehmet b. Abdullah Camii, Menderes bölgesinin kırsal kesiminde sık rastlanan tipten bir yapıdır. Cami tek hacimlidir ve atnalı şeklinde bir galeriyle çevrilidir. Galerinin, caminin doğu yanında kalan kanadı, palmet şeklinde mazgallarla biten bir duvarla çevrili olup kadınlar mahfeli olarak kullanılmıştır. Batı cephesindeki kanat ise açıktır ve bir son cemaat yeri işlevindedir.
Son cemaat yerinin kalem işleriyle bezeli bir mihrap duvarı vardır. Minare bu duvarın sağındadır .
Caminin oldukça yalın olan dış yapısına karşın, içi şaşırtacak derecede süslüdür: İki burmalı sütunun arasında duran ve üçboyutlu alçı süslerle donatılmış olan mihrap, Cihanoğulları'nın camileri için kural yerine geçen barak iç tezyinatın oldukça parlak bir örneğidir. Cami duvarlannda ve pencere üstlerinde kalem işi manzara resimleri bulunur. Mihrabın üst kısmındaki şemsenin içinde« Küllema dalıale aleyha · Zekcriyya'l-mihırib» ayeti, dışında ise «Allahu zü'l-celahve «Maaşallah» yazılan okunur.
Fevkani olan caminin önündeki bahçenin çevresinde eski medrese odalarının birkaçı kalmıştır. Halen cami görevlisinin lojmanı olarak kullanılan müderris odasında, kalın bir sıva tabakasının altında kalan eski ocak durur.
Duvar kalıntılarının izleri sürülerek belirlenmeye çalışılan camiye bağlı diğer müştemilat binaları arasında, eski bir fırın olduğu söylenen bir yapıya ait duvarlar (ki bir köy evinin altındadır) ve bir çeşme bulunmuştur
Caminin kuzeydoğusundaki yamaçta duran ve Cincin köyünün en eski evinin 1 altında kalan payandalı duvarlar bir havuza aittir. Camiin kıble tarafında, sonradan açılan bir yolun kısmen kestiği bir hazire durmaktadır. Bu hazirede tesbit ettiğimiz kitabeli taşların birçoğu çocuklara aittir. Cihanzade lakabının geçtiği en eski tarihli taşlar H. 117'6/M. 1762-63 tarihlidir ve her ikisi de Abdülaziz efendinin çocukları olan Refika ve Mustafa'ya aittir. Gene bir çocuk olan Cihanzade Ahmed Ağa'nın mezar taşı, bir yıl sonrasına, yani H. 1177/M. 1763-64 tarihine aittir. Yörede sık sık görülen veba salgınlarından birinin sebep olduğu sıra ölüm olaylardan biri söz konusu olmalıdır. Nitekim, Cincin köyünü boşaltan ve konakta kırk kişinin ölümüne neden olan veba salgınından sonra yalnız kalan Cihanoğlu Mustafa bey Koçarlı'daki kardeşi Halil bey'in yanına geçince konak terkedilmiş, Cincin'deki malların yönetimi ise Çerkezden olma diye bilinen Hüseyin Ağa'ya bırakılmıştır. Daha sonra kalenin çeşitli kesimleri verese yoluyla değişik kişilere intikal etmiştir.
Kalenin Cihanoğulları elinde geçirdiği günlerin tarihçesini ancak çıkarsama yoluyla kestirebiliyoruz. Camii yaptıran Abdülaziz efendinin aynı zamanda kalenin banii olduğuna dair bir kayıt yoktur. A. Göklbel, kalenin Abdülaziz efendi'nin babası İbrahim Ağa tarafından yapıldığını öne sürüyorsa da bu, Cincin camiini yaptıran Abdülaziz b. Mehmet b. Abdullah Ağa'yı vakfiyelerde geçen ve babası İbrahim, oğlu Mehmet adında kişiler olan bir başka Ahdülaziz'le karıştınlmasından ileri geliyor. Camiin banii olan Alıdülaziz efendi Aydın Güzelhisarı'ndaki 1756 tarihli Cihanoğlu Camiini yaptıran kişidir. Hazirede, Abdülaziz çocukları olan mezar taşlan 1762/63 tarihlerini gösterdiğine ve bunların çocuk mezarları olduğuna bakılırsa, Abdülaziz Efendi 18. yüzyılın ortalarında etkin olmuş ayrıca da adını taşıyan camii yaptırmış olmalıdır. Cami haziresindeki en eski tarihli mezartaşı H. 1162/M. 1749'da olduğuna göre, camiin bundan önce inşa edilmiş olması akla yakın geliyor. Kalenin yapılış tarihini de yaklaşık 18. yüzyıl ortaları veya öncesine koymamız bu durumda büyük bir yanılgı olmayabilir.
Hazire'de bulunan öteki kitabeli mezar taşları şu tarihleri vermektedir: H. 1188/1774-1775 Hacı İsmail kızı Fatima Kadın; 1196/1782 Cihanzade Abdullah Ağa; H. 1284/1867-68 Hacı Mehmed kızı Emetullah. Bu mezarların ilk ikisi gene çocuk mezarlarıdır. Hazire'de bunlardan başka tarihli mezar bulunmaması ve tek belgemiz olan 21 Ramazan 1293 (1876) tarihli vakfiyenin Cihanoğulları ailesiyle sadece akrabalık bağları olan Paşacızade ailesinden Hacı Salih oğlu Mustafa Ağa'ya ait bir onarım belgesi olması bu tarihte Cihanoğulları'nın Cincin'deki mal varlıklarının verese yoluyla el değiştirmiş olabileceğini düşündürüyor. Nitekim, ailenin bölgede kalan kolunun Koçarlı'da ikamet etmesi, bu ilçenin tam kestiremediğimiz ama yol üstünde bulunan ve bölgesel ölçekte önemli bir pazar yeri olan bir yerleşmenin yeğ tutulmuş olması gibi nedenlerle açıklanabilir. Araştırmalarımızın bundan sonraki bölümünün bu olguya ışık tutacağım umuyoruz.
KAYNAK: AYDA AREL(CİNCİN KÖYÜNDE CİHANOĞLU AİLE YAPILARI)
FOTOÄžRAFLAR: EROL ÅžAÅžMAZ |
| KOÇARLI -CİNCİN KÖYÜ CIHANOĞLU CAMİ - AYDIN Fotoğraf Galerisi
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | |
|
