CAMİİ 2.jpg)
|
|
|
|
|
TOPKAPI SARAYI – HAREM - HAREMAĞALAR HAMAMI – FATİH-İSTANBUL
Karaağalar hamamı:
Meşkhane’ye inen meyilli dar yolun sağında olup, kubbesi tonozlarla süslenmiştir. 17. yüzyılın özelliklerini de gösteren hamamda mermer büyük gömme havuz ve duvarlarda çini örnekleri ile dikkat çekiyor.
Kızlar Ağası hamamı:
Darüssaade Ağalığı Dairesi içinde yer alan hamam, süslü üç bölümü ve İtalyan çinileri ile ilgi çekmektedir. Topkapı Sarayı’nda Valide ve Hünkâr’a ait hamamların kullanımı ile ilgili fazla bir bilgimiz yoktur. Ancak bazı yazarların bu konu ile zaman zaman abartılı bilgiler verdikleri de olur. Buna rağmen, Michel de Gréce’nin “La nuit du Serail” isimli kitabında ise 19. yüzyıldaki Nakşidil Sultanın evliliği ile ilgili bahsedilenler arasında Sultanın hamamda yıkanmasından ve cariyelerin de hamama götürülüp, yıkanmasından şöyle bahsedilir: “Sabah sultan hünkâr hamamında yıkanır, elbiselerini değiştirir, geceyi geçirdiği cariyeden memnun kalmışsa ona para, mücevherat ve elbise gibi hediyeler gönderirdi. Cariye sabahleyin kâhya kadına teslim edilir, o da hünkârın yatak odasına geldiği törene eşit bir törenle götürülürdü. O artık bir gözde oluyordu. Ona bir daire ayrılır, emrine cariyeler verilirdi.” Nakşidil’in sultana takdimi yine Michel de Gréce’nin bu kitabında şöyle anlatılır: “İlk iş olarak Valide Sultan’ın hamamına götürdüler beni, yıkadılar, ovup yağla masaj yaptılar. Sonra sırtımda serbest bırakılmaya karar verilen uzun saçlarımı fırçaladılar. Bohemya kristalinden bir şişe koleksiyonu ile oynayan natır, vücudumun her yanına ayrı koku sürdü. Bundan sonra esvapçıbaşı bana hemen hemen saydam, hafifçe sim işli, beyaz müslin bir gömlek, kırmızı saten bir şalvar, gümüş simli çiçeklerden oluşan şeritlerle süslü bir giysi getirdi. Vartuhi kalçalarımın üzerine mor renkli İran brokarından bir kuşak bağladı son olarak, mücevherlerle ilgili iş sır kâtibine düşüyordu. Çok çekmeceli küçük sandığını getirip, içinden benim için yakut kakmalı altın halkalar arasında sıkışmış burgamlı, çok uzun bir kolye seçti. Kulaklarımın her birine kocaman bir inci takıldı, saçımın üzerine yakut ve elmaslarla burgulanmış, pembe renkli bir tut (mücevher, toka?) tutturdular. Hazırdım, korkudan taş kesilmiştim. Vartuhi bana yapacaklarımı tane tane anlattı. Yarım saat sonra Sultan hazretleri dairelerine çekilecek. O zaman, seni ona götürecekler, … derken kırmızı ipek giysilerinin, samur kürklerinin tüm görkemi içerisinde Kızlarağası göründü. Haremağaları onu izliyordu. Beni almaya geliyorlardı... Koridorların ve avlunun tüm ışıkları kısılmıştı ve Harem, Kızlarağasını izlediğim sırada uykuya hazırlanıyordu. Valide Sultan’ın dairelerini ve sultan hamamının uzun, ışıksız ve boş koridorunu geçtik, yüce kapının önüne gelince Kızlarağası önümde yerlere kadar eğilip, giysimin kol ağzını öptü ve bana yol verdi. Kızlarağası ile uyanışımı gözetlemek için bekleyen haremağaları içeri girdiler. Aceleci ve saygılı davranışlarıyla yeni kürkümü giydirdiler. Böylece ikbal olmuştum. Bir gözde, sıralamada on ikinci kadın. Önce gözde, sonra ikballiğe terfi eden Nakşidil Sultan, Abdülhamid’e Mahmud adında bir çocuk verince dördüncü Kadın Efendiliğe yükselmişti. Bu arada birinci Kadın Efendi Nükhtseza ile ikinci Kadın Efendi Mihrişah Sultanın çocuklarını tahta çıkarmak için aralarındaki mücadeleye şahit olmuş, onların rekabetinden çok şey öğrenmişti” diye bahsetmektedir. Ancak anlatılanların bir kısmı doğru olmayabilir. Buna rağmen tasvir edilen giysiler ve bazı geleneklerin Osmanlılarda yeri vardır. Osmanlı Sarayı’ndaki Harem Dairesi, Harem ve Hamam geleneği gizemini korumaya ve her zaman merak konusu devam ediyor. Bazı bilgilerin de sonradan saray dışında ağalar tarafından anlatılan birkaç bilgi ile sınırlı olduğu düşünülür. Saraydaki hamamlar Osmanlı kültürünün de önemini gösterirler. Saray hareminde saltanatın önemli insanlarının yıkanma kültürü hakkında bildiklerimiz sınırlıdır. Ancak günümüze gelebilen Saray ve Harem koleksiyonundaki eserler, çinili pano, hamam havluluğu, havlular, sabunlar, taraklar, vb. hamam eşyaları, örneğin Pertevniyal Sultan’a ait hamam tasları, aynalar, Esma Sultanın nalınları gibi kişisel eşyaları da Osmanlı hanedanının ihtişamını yansıtacak özelliktedir.
Sonuç olarak Osmanlı’da yıkanma kültürü sadece halk arasında değil, saray ve hanedanlıkta da sosyal yaşamın getirdiği bir gelenek olarak yaşamıştır.
KAYNAK: ANTİKALAR / Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi,
FOTOĞRAFLAR: EROL ŞAŞMAZ |
| TOPKAPI SARAYI – HAREM - HAREMAĞALAR HAMAMI – FATİH-İSTANBUL Fotoğraf Galerisi
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | |
|
|
