CAMÄ°Ä° 2.jpg)
|
|
|
|
|
SÖKE - BALAT (MİLET)- İLYAS BEY KÜLLİYESİ (CAMİ )– AYDIN
ERKEN DÖNEM CAMİİ MİMARİSİNİN TAÇ MAHALİ OLARAK ADLANDIRILAN İLYAS BEY külliyesi , Menteşe Beyliğinin başkentliğini yapmış günümüzde kısmen de olsa beylikler dönemi şehir dokusunu koruyan Balat’ ta inşa edilmiştir. 13. yüzyılının ikinci yarısında Menteşe Beyliği topraklarına katılan antik Milet (Miletos) kenti üzerine kurulan Balat , 1391 yılında Yıldırım Beyazıt tarafından Osmanlı topraklarına katılmıştır. 1402 yılındaki Ankara savaşını kazanan Timur, diğer Anadolu Beylerinin yanı sıra Menteşe Beyi İLYAS Bey ‘e de topraklarını geri vermiştir.
12 yıllık bir aradan sonra tekrar Menteşe Beyliğinin başına geçen İlyas Bey kendi adıyla anılan İLYAS BEY CAMİİ ni inşa ettirmiştir. Kuzey cephesinin ortasındaki kemer alınlında yer alan iç satırlık inşa kitabesinden , yapının inşasında ŞÜCAEDDİN İLYAS BEY tarafından 1404 yılının Mayıs –Haziran aylarında başladığı anlaşılmaktadır.
Bazı kaynaklar , camii, medrese, ve hamamları eş zamanda inşa edildiği ileri sürülse de, yapım tekniği açısından oldukça farklı özellikler göstermeleri nedeni ile bu durum kuşkuludur. Bu yapı grubu içinde hamamlar (a-b) kısmen cami (d) ise büyük ölçüde özgünlüğünü koruyarak günümüze ulaşmıştır. Medresenin ( e ) özellikle üst örtüsüne ait izler bugün yitirilmiş durumdadır.Alanda işlevleri tartışmalı yapı kalıntıları bulunmaktadır.. Kuzeydoğudaki yapı kalıntısı büyük olasılıkla külliyenin özgün giriş kapısıdır. Alandaki iki hamam ise, cami ve medresenin bulunduğu kesimin kuzeydoğusunda, sırt sırta yer almaktadır. Alan içinde yayılan hazirelerde önemli ve nitelikli mezar taşları vardır.
Ä°LYAS BEY KÃœLLÄ°YESÄ° CAMÄ°Ä° (D YAPISI )
KOCA CAMİİ ve CUMA CAMİİ olarak da bilinen yapı, mimari biçimi özgün cephe tasarımı, bezemeleri,taş işçilikleri ve inşa tekniği ile beylikler dönemine ait tek kubbeli camilerin en görkemlerindendir.Son cemaat yeri bulunmayan İLYAS BEY CAMİİ üç yönden medrese birimleri ile kuşatılmış , şadırvanlı bir avlunun güneyinde yer alır.Caminin dış ölçüleri 18,22 x 18,33 m. İç ölçüleri 14,06 x 14,11 m. Duvar kalınlığı ise 2,05 – 2,15 m. dir. Kare planlı yapı, geçişleri tromplarla saplanmış 14,00 m. çapında bir kubbe ile örtülüdür. Kubbenin yerden tepe noktasına olan yüksekliği 21,47 m. dir. Bazı kaynaklarda kubbe örtüsünün bakır ile kablı olduğu söylenmektedir. Caminin beden duvarları , kubbe kasnağının yarısına kadar Milet harebelerinden alınan devşirme mermer bloklarla kaplanmıştır.
Caminin en önemli özelliği ise girişin sağlandığı kuzey cephesindeki ,Taç kapının büyük bir eyvan şeklinde düzenlenmiş olmasıdır. İki mermer sütunla Bursa kemerli üç bölüme ayrılmıştır. Ortadaki geniş bölüm griş açıklığı, yandaki iki bölüm ise mermer şebekeli levhalar içeren birer pencere olarak düzenlenmiştir.Caminin kapı kanatları bugün yoktur; ancak yapının eski resimlerinden ahşap kanatlı bir yapısı olduğu anlaşılmaktadır.
7,37 m. yükseklikte ve 5,12 m. enindeki muhteşem mermer mihrap, başlı başına bir şaheserdir.Mihrap süslemelerinde bitkisel ve geometrik süslemelerin yanı sıra yazı da kullanılmıştır. İLYAS BEY camii zengin taş süslemeleriyle dikkat çeken bir yapıdır.Başta taçkapı ve mihrap olmak üzere doğu, batı, ve güney cephelerindeki tüm pencerelerinin alınlıklarında ve alt sıra pencerelerinin alınlıklarında ve alt sıra pencerelerinin alınlıklarında ile alt sıra pencerelerinin tavanlarında, oymalı, kakmalı bitkisel geometrik süslemeler ile yazı şeritlerine yer verilmiştir.Kakma teknikli süslemelerde renkli taşlar ve çiniler kullanılmıştır.
Yapıda inşa kitabesinin yanı sıra dini içerikli 11 kitabe daha bulunur.Bilindiği kadarıyla ilk kez 1905 yılında onarılan yapının kubbesi eski tip oluklu kiremit ile sekiz mahyalı olarak kaplanmıştır. 1955 yılındaki deprem sırasında tek şerefeli silindirik gövdeli minaresi yıkılmış, camii 1958 yılında kısmen onarılmıştır. Ayrıca 1955-1972 yılları arasında da çeşitli müdahaleler görmüştür.
KAYNAK: Ä°SLAM ANSÄ°KLOPEDÄ°SÄ°
FOTOÄžRAFLAR: EROL ÅžAÅžMAZ |
| SÖKE - BALAT (MİLET)- İLYAS BEY KÜLLİYESİ (CAMİ )– AYDIN Fotoğraf Galerisi
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | |
|
