Tarihi Mekanlar Kişisel Ansiklopedi Erol ŞAŞMAZ

Ana Sayfa | Üye Kayıt | Üye Giriş | İletişim

İNCESU TARİHİ VE EVLERİ –KAYSERİ

Merzifonlu Karamustafapaşa bir Bağdat seferinde veya gezisinde 1659-1660 yıllarında o zaman bataklık halinde bulunan İncesu deresinin kenarına ordugahını kurdurur. Söylentiye göre o gece rüyasında kendisine bu ıssız yörenin ihyası emredilir. Bu suretle Karamustafa Paşa 1661’de şimdi halen mevcut bulunan Camii Kebir, Kervansaray, Hamam ve iki sıradan oluşan çarşı ve çeşmeleri inşa ettirmiştir. Kayseri Mahkemesinin kayıtlarına göre bugün ilçenin bulunduğu yerin yakınında Karataş adında bir köy bulunmakta idi. İncesu’da imar hareketlerinin başlamasıyla Karataştan ve diğer yerleşim yerlerinden kabileler gelip yerleşmişlerdir. Bunlardan başlıcaları; Kırım, Etyemez, Karakoyunlu ve Bozkoyunlu kabileleridir. İlçedeki çeşitli mahalle ve sokak isimlerinin kaynağı bu kabilelere dayanmaktadır. İlçeye daha sonra Rum aileleri de yerleşmiş, İncesu batı yönünde gelişme göstermiştir. İncesu 19 yy. başlarında bucak merkezi, 1901 yılında da ilçe merkezi olmuştur.

Rumların mübadele edildikleri 1925-1930 yıllarına kadar ilçenin bugünkü durumuna göre daha mamur olduğu, 1200 kadar hanenin bulunduğu, nüfusun 12.700 olduğu, derenin güneyinde Salanta, Orta Mahalle, Kilise Mahallesi, derenin kuzeyinde ise Molu, Tırpanlı ve Sadıka isimli altı mahalleye ayrıldığı, ilçe haricinde çalışanlar tarafından ilçeye her yıl 80.000 Osmanlı Altını girdiği; ilçenin 7.000 büyükbaş hayvanı bulunduğu, yerinde yapılan araştırmalardan belirlenmiştir.

İlçe merkezi yakınındaki Derebağ mevkiinde ve Örenşehir Mahallesi yakınlarında bulunan mağaralar, kaya mezarları ve mağara duvarlarındaki oyulmuş motiflerden yöredeki yerleşimin M.Ö. Tarihlere kadar gittiği anlaşılmaktadır. 1520 yılındaki sayımda İncesu çevresindeki yerleşimlerin ( Kızılören, Boran kışlağı, Sürtme, Örenşehir, Garipçe, Küllü, İmamlı ) Karataş nahiyesine bağlı Yörük boylarının yaşadığı yerler olarak belirtildiği görülmektedir. 1660 yılında bugünkü İlçe Merkezinin bulunduğu yerde konaklayan Vezir Karamustafa Paşa tarafından kervansaray, cami, medrese, hamam, çeşme, fırın, dükkânlar ve suyollarından oluşan büyük bir külliye yaptırılmıştır. Bu mevkiinin Bağdat-İpek Yolu üzerinde önemli bir konaklama mahalli olması nedeniyle ticaret artmış ve çevre yerleşimlerden gelen halk sayesinde İlçe Merkezi önemli bir gelişme göstermiştir. İlçeye içerisinden geçen derenin adına izafeten İncesu denmiştir. 1856- 1857 yıllarında Bozok Eyaletine bağlanan Kayseri Sancağının 6 büyük nahiyesinden biri İncesu’dur.

Kültür ve Turizm

İlçe önemli turizm merkezlerinden Kapadokya Bölgesine komşu olmasına rağmen turizmden yeterli ölçüde yararlanamamaktadır.

İlçe Merkezindeki Karamustafa Paşa Külliyesinde 2006 yılı için Vakıflar Bölge Müdürlüğünce yapılan onarım çalışmalarının bitirilmiş, yine ilçe Merkezinde bulunan 18. YY’dan kalma 1 adet kilise ve taş ve kemerli yapılı geleneksel İncesu Evlerinin restore edilerek turizme kazandırılmış, eski köy ini mağaraları ( Kırklarini), Örenşehir Mahallesinhdeki Bizantion Anıtı, Kızılören yakınlarındaki Sarıgöl, İlçe Yakınlarındaki Şeyh Turasan Türbesi, Karahöyük Mahalleindeki gibi tarihi ve doğal yerlerin değerlendirilmesi ile İlçe Turizmine katkı sağlanarak ekonomik ve sosyal hayatın canlandırılması hedeflenmiştir.

İlçede mevcut Kara Mustafa Paşa Külliyesinin, özel mülkiyette olan çarşı kesiminin onarımı yapılacak bu sayede ilçenin turizm potansiyeli gelişecek ve tarihi kimliğinin önemi açısından büyük değer taşıyan külliye bünyesindeki kervansaray, cami, medrese, hamam, çeşme, fırın ve dükkânlar onarılarak ilçe merkezi yepyeni bir görünüme kavuşması çalışmaları devam etmekte İncesu Belediyesince hazırlanarak ve kalkınma programı kapsamında projeler uygulanmaya devam edilmektedir.

İlçede eski yerleşim ve tarihi dönemlere ait 92 adet tescilli varlık mevcuttur.

İlçedeki en önemli tarih eserlerden biri Karamustafa Paşa tarafından yaptırılan ve halen bir kısmı duran külliyenin şimdiki Kayseri yolunun girişine rastlayan kısmıyla giriş kapısı 1925 yılında Kaymakam Sait Bey tarafından yıktırılmıştır. Kervansarayın esas binası ve avlu kısmındaki kemerler restore edildiğinden iyi durumdadır. Çarşının bir kısmı eski halini koruyabilmiştir. Cami Kebir ve hamamın geçmiş yüzyılların aşındırması dikkate alınacak olursa çok iyi durumda olduğu söylenebilir. Bu iki eser 1955 yılında tamir ve restore edilmiştir. Cami Kebir üzerindeki kitabeden anlaşıldığına göre 1960 yıllarında tamir ettirilmiştir. 1970 yılındaki sel afetinden sonra bir süre kapalı kalmıştır.

KAYNAK: KAYSERİ VALİLİĞİ KÜLTÜR PORTALI
FOTOĞRAFLAR: EROL ŞAŞMAZ

İNCESU TARİHİ VE EVLERİ –KAYSERİ Fotoğraf Galerisi

EROL ŞAŞMAZ