Simav Ulu Camisini 1989 yılında gelip sanat tarihi ve mimari elemanlarının incelemesini yapan öğretim görevlisi Ali Osman Uysal hocamız, Simav ilçesinin en kıdemli bu Camisinin yapım tarihlendirmesini 1425 yılından önce olarak kaydetmiş…Oysa bu camimizin yapım yılı bir çok yerde tamir -onarım yılı göz önüne alınıyor…Benim tahminlerim ise en azından 1350-1390 yıllarında CAMİ olarak kullanılmaya başlanmıştır diyorum…Çünkü yaptıranı BABUK BEY yaşadığı yıllar 14.Yüzyılın ikinci yarısı olarak gösteriliyor… Simav Ulu Cami kitabesi 468 yıllık olup, MİMAR SİNAN’ın kalfası SÜLEYMAN ÇAVUŞ tarafından 1551 yılında onarıldığı yazılı… Yine Germiyan Beyliği veziri veya Komutanı Babuk bey’in komşu EMET ilçesinde bugün ‘ÇARŞI CAMİİ’ diye bilinen BABİK BEY CAMİİ’nin tahmini yapım yılı 1428 olarak gösteriliyor. Yine komşu GEDİZ’in Ulu Camisi ki tarihlerde Gazanfer Ağa ismiyle kayıtlıdır…Gediz Ulu Camisinin İkinci kez yapımı bizim Simav Ulu Camiimizi onaran SÜLEYMAN ÇAVUŞ’ca 44 yıl sonra 1595 yılında inşa olunduğu kayıtlı…Yine komşu İL (1953’e kadar ilçe) UŞAK Ulu camiisinin de yapımı 1419 yılı olarak kayıt düşülüyor…Tüm bu dört ULU CAMİİ GERMİYAN BEYLİĞİ eseri olarak sayın Ali Osman UYSAL hocamızın Germiyanoğulları Beyliğinin Mimari Eserleri-isimli 2006 yılında basılan eserinde yer verili….Tabiii birde geçen yıl tarihin derinliklerine gönderilen SİMAVLILARIN ‘YUKARI HAMAM’ olarak bildiği EVLİYA ÇELEBİ’nin BABİK BEY HAMAMI dediği eserde çizimleriyle iç mekan fotoğrafları ile 1989 yılında hocamızın araştırmasına mazhar olmuş……Efendim yukarıda bölgemiz ULU CAMİLERİNİ saydık ya….hepside SİMAV ULU CAMİİSİNDEN önce onarım ya da tekrar yapımı ile orjinalliği bozulmuşlardır….tek ilk yapıldığı dönemi yansıtan GERMİYAN BEYLİĞİ ESERİ SİMAV ULU CAMİİSİDİR……Siz hemşehrilerime ULU CAMİİ ile ilgili daha önce bir makale yazıp bilgilendirme yapabilmiştim….Bildiğiniz üzere camimiz Vakıflar Genel Müdürlüğünce bir kaç defa onarım gördü…Vesile olanlardan ALLAH RAZI OLSUN…..Daha önce onarımdan geçen EMET,GEDİZ ve Uşak ULU CAMİLERİNİ kıskanırdım….İşte şimdi bizim ULU CAMİMİZ de nihayet yetkili ve ilgililerin geç de olsa elini uzattıklarını gördük….ŞİMDİ fazla uzatmadan bu mübarek yapımızın ana giriş kapısı üzerinde 468 yıldır duran mermere yazılı Eski Türkçe (Osmanlıca) Alfabeli onarım kitabesinde neler yazıyormuş gelin hep birlikte okuyalım…
-SÄ°MAV ULU CAMÄ°Ä° KÄ°TABESÄ°-
1’satırda- Sahib-i Cami-iş Şerif (958=1551) Çavuş Süleyman Beğ,
2’satırda- Kad……..el cami-i’ş- Şerif bi avnillahi,
3’satırda- Hatta yusalla fihi ve yuzkere ismullahi,
4’satırda – Allahümme tekebbel ibadete ibadillahi,
5’satırda- İnnemal-a malu bi’-n- niyati kale resullahi,
6′ satırda- Men kane lillahi kanellahu lehu,
7′ satırda- Ve ya’ lemu tarih dametu’l-hayri billahi…
Sayın hocamız Ali Osman Uysal’a göre bu kitabe metninde Caminin sahibi olarak ÇAVUŞ SÜLEYMAN BEĞ adı geçtikten sonra Hicri takvimle 958 yılı miladi çevirisiyle 1551 tarihini görmekteyiz. Caminin ALLAH’ın adı anılsın diye bina ettirildiği, amellerin niyetlere göre olduğu şeklindeki hadis ve ibadetin faziletleri anlatılıyor…
Simav Ulu Camiisi günümüzden önce en son 1953 senesinde tamir görmüş ve ön avlusuna bir HAVUZ eklenmiştir…
1’satırda- Sultan HAMİD kamyab,
2’satırda- Tarihine gelindi hitab,
3’satırda- Söylendi buna kesin nisab,
4’satırda- Dolsun içine nice kitab,
5’satırda- Tarihi diğer,
6’satırda- Maa a cib binay-ı mahzenül-kütüb….
HÄ°CRÄ°: 1321 = MÄ°LADÄ°: 1903
ULU CAMİİ Kütüphanesinin bu kitabesine göre günümüzden 116 yıl önce Padişah İKİNCİ ABDÜLHAMİT zamanında yaptırıldığı anlaşılmaktadır….
Bu yazıma ek bilgi:
Bu yazımdan 2 sene sonra Simav Ulu Camisinin ilk banisi BABUKBEY’in Kayseri merkez yanıkoğlan mahallesindeki Türbesine 2 yıl sonra yani 2010 yılında gidip gördüm.Vefat tarihi 1366 yılı yazılı…Dolayısıyla BABÜKBEY bu camimizi 1366 yılından önce ibadete açtırmış olsa gerektir.
BABÃœKBEY KÄ°MDÄ°R?:
Babük bey İran İlhanlı Türk Devleti beylerinden TOKATİMUR Bey’in oğludur. Anadolu’nun Moğol İstilasından sonra KAYSERİ’ye ordusu ile gelmiş fetihlerde bulunmuştur.Konya Karamanoğulları tarihini yazan ŞİKARİ’nin verdiği bilgilere göre TOKATİMUR’un oğlu BABÜKBEY 30 Bin Askeri ile önce Karamanoğullarının fetihlerine yardım etmiş sonra KÜTAHYA GERMİYAN Beyliği hizmetine girmiştir.Kütahya Germiyan Beyi Çağaşan Mehmet bey dönemi 6-Mayıs-1327 tarihinde SİMAV’ın Bizans’tan fethinde yer almıştır.Halen kabri KAYSERİ Merkez Yanıkoğlan Mahallesinde türbesi ziyaret yeridir.Ben 2010 yılında bu Fatih’in türbesini ziyaret edip gördüm.Tahminime göre İran İlhanlı Devleti hizmetine giren UYGUR TÜRKLERİNDEN olsa gerektir.
CAMÄ°Ä° 2.jpg)
