ŞEYHÜLİSLAM MEHMET CEMALETTİN EFENDİ CAMİSİ –FATİH-İSTANBUL
Fatih, Şeyh Resmi Mahallesi, Otlukçu yokuşunda bulunuyordu. Mescid, Şeyh Resmi Mahmud tarafından yaptırılmıştır. Kendisi de müstakil türbesinde medfûndur. Mescid II. Abdülhamid devri Şeyhülislamı Cemaleddin Efendi tarafından kârgir bir şekilde ihya edilmiştir. 1918 yangınında tamamen yanmıştır. Vakıf Tahrir Defteri'nde, Mescid’in vakfının olmadığı fakat bazı şahısların Mescid için vakıflar bıraktığı zikredilmektedir. Günümüze sadece duvar kalıntıları ulaşmıştır.
Cemaleddin Efendi (1848-1919)
Son devir Osmanlı âlimlerinden. Osmanlı Devletinin yüz onyedinci şeyhülislâmıdır.
Devlet adamı, İslâm bilgini (D. 1848, İstanbul – Ö. 5 Nisan 1919, Remle / İskenderiye / Mısır). II. Abdülhamid dönemi şeyhülislâmlarındandır. Bazı kaynaklarda doğum tarihi 1849, ölüm tarihi ise 1904 gözükmektedir.Şer’iye Hakimleri Seçim Meclisi Reisi Kazasker Mehmed Hâlid Efendi’nin oğludur. Aldığı özel eğitim sonucu on yaşındayken (1858) ilmiye sınıfına dahil oldu ve Rüûs-I Hümâyun defterine kaydedildi.
İlk görevi ibtidâ-yı Hariç payesiyle Konyalı Ahmed Efendi Dersiyesi müderrisliğidir. Şeyhülislam mektupçuluğu (1871), Anadolu Kazaskerliği (ordu kadılığı) mektupçuluğu (1872), Adliye Nezareti (Adliye Bakanlığı) İstanbul Birinci Ceza Mahkemesi Muharrerat (yazışma) Şubesi müdürlüğü (1875), Süleymaniye Müderrisliği (1877) gibi görevlerde bulundu. 1884’te İstanbul Kadısı, 1888’de Anadolu Kazaskeri ve 1890’da Rumeli Kazaskeri oldu.
1891’de kırk üç yaşında şeyhülislâmlığa getirildi ve İkinci Abdülhamid zamanında on sekiz yıla yakın bir süre bu görevi yürüttü. 1908 Meşrutiyet ihtilali sırasında, hem ihtilalcileri, hem de İkinci Abdülhamid’i memnun edecek hareket ve teşebbüslerde bulunarak mevkiini korumuştu. İttihad ve Terakkicilerle anlaşamadığı için 1909’da görevinden istifa etti.
1912’de tekrar şeyhülislâmlık makamına getirildiyse de Bâbıâli Baskını sonucu 23 Ocak 1913’te şeyhülislâmlıktan ve siyasî hayattan çekildi.
Mısır’a giderek İskenderiye’ye yerleşti. 1919’da İskenderiye yakınlarındaki Remle kasabasında öldü. Cenazesi İstanbul’a getirilerek Otlukçuyokuşu’ndaki aile mezarlığında toprağa verildi. Mezarı sonradan Edirnekapı Mezarlığına nakledildi.
İdarî ve siyasî kabiliyet itibari ile dikkate lâyık derecede dirayetli ve zeki idi. Divan şairleri tarzında hayli düzgün bazı şiirleri de vardır. Anıları Ziyâeddin Engin tarafından sadeleştirilerek Siyâsî Hâtıralar 1908-1913 (1920, 1978) adıyla yayımlandı.
2017’de TRT ekranlarına gelen Payitaht Abdülhamid dizisinde Ruhi Zariç karakterini Ruhi Zariç canlandırdı.