Kaşgâri Tekkesi Camii de denir. Eyüp'ten, Piyer Loti Kahvesi'ne giden İdris Köşkü Caddesi ile Hüsam Efendi Sokağı arasında olup her iki yola açılan avlu kapıları vardır. İdris Köşkü Caddesi tarafındaki kapı civarında, sol tarafta ve set üzerinde Türk Musikisinin ünlü üstadı Zekâi Dede Efendi ve ailesinin kabirleri vardır. Buradan biraz aşağıda ise büyük insan Mareşal Fevzi Çakmak ve aile-sinin haziresi bulunmaktadır.
Hadikat'ül Cevami'de şu bilgi vardır:
"Banisi kibar hacegândan ve Devlet-i Aliyye'den olup Tersane Emaneti ve sair hizmetlerde kullanılarak büyük Ruznamecilikten ayrıldıktan sonra vefat eden Yekçeşm el hac Murtaza Efendidir. Nakşibendiye tarikatinden Kaşgâri Şeyh Abdullah Efendi evvelce Eyüp'e gelip oturur iken La'li-Zâde Seyyid Abdül-Bâki Efendi bina ve ihya buyurdukları Kalenderhâne'ye şeyh yapmışlar idi. Kalenderhhane şeyhliği bekarlara meşruta olduğundan ve Şeyh Abdullah Efendi evlenmek istediğinden tekkenin şeyhliğini terk eylemiş iken Murteza Efendi rüyada memuren bu Camii şerifi ve etrafına latif hücreler yaptırıp ve Nakşibendiye'ye şart eyledikde Şeyh Abdullah Efendi ibtida bu tekkeye şeyh olmuştur.
Tekkenin yapımına 1157 (1744) tarihinde başlanmış ve bir senede bitirilmiştir. Ve banisi Murteza Efendi 1166 (1747) de vefat etmiştir. Kabri, tekke haziresinde olup kafesi serpuşu vardır.
Camiin minberi ve avlusunda şadırvanı ve şeyhlere mahsus hanesi dahi vardır. Kapısındaki çeşmenin suyu yazın çok soğuk olur.
Vâkıf sahibi Murteza Efendi aslında nakşibendiye tarikatini Mekke-i Mükerreme'de Şeyh Ahmed Yekdest'den ahz eylemiştir. Ve adı geçen Şeyh Abdullah Kaşgari 1174 seferinin 7. günün (18 Eylül 1760) vefat edip, hattat İbrahim Tâhir Efendi Ekber Meşâyih lafzını tarih demiştir. 14 sene kadar bu zaviyede şeyh olmuştur ve 74 "sene ömür sürmüştür. Ulemâdan ve ermişlerden olup iyi bir zat idi. Bazı beğenilmiş şiirleri vardır. Özel türbesinde medfundur.
Cami tamamen ahşaptan yapılmıştır. Kesme taş minaresi sağındadır. Mihrabı dışa taşmalıdır. Kitabesi yoktur. Önünde şimdi meşruta olan şeyh evi bulunmaktadır. Hüsam Efendi Sokağı tarafındaki avlu kapısının üzerinde bir mısralı ve nakşibendi sikke kabartmalı şu yazı vardır: "Tarikat-i aliyyei Nakşibendiyye'den Kaşgâri Dergâh-ı şeri-fi" Kapının sağ tarafında da kitabesiz büyük hazneli bir çeşme vardır. Kapıdan uzun bir koridora girilir. İki tarafında ahşap ve harapça evler vardır.
Avluda on yüzlü, kitabesiz bir şadırvan bulunmaktadır.
Altı mermer sütun üzerinde bulunan kubbeli saçağın bugün yalnız kaidesi kalmıştır. Mescid yanında mermer, çıkırıklı fakat kitabesiz bir kuyu mevcuttur.
Şadırvan yanındaki sarnıcın bileziği üzerindeki yazıdan, 13 Sefer 1290 (Nisan 1873) tarihinde Es-seyyid Hacı Ahmed Bican Paşa tarafından yapıldığını anlıyoruz. Buranın suyu, İdris Köşkü Caddesi üzerindeki çeşmeden akmaktadır. Çeşme hazire duvarı üzerindedir. Kitabesi yoktur.
KAYNAK : EYÃœP BELEDÄ°YESÄ°
FOTOÄžRAFLAR: EROL ÅžAÅžMAZ
CAMÄ°Ä° 2.jpg)
